Hành trình xanh
Lời thì thầm từ đại dương
Bạn đã bao giờ thức trọn một đêm trên bãi cát mịn ở Hòn Bảy Cạnh, nín thở dõi theo bóng dáng một mẹ rùa lầm lũi bò lên bờ để thực hiện thiên chức thiêng liêng? Côn Đảo từ lâu đã được ví như “vương quốc của rùa biển” tại Việt Nam. Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp kỳ vĩ ấy là một thực tại đáng suy ngẫm. Tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo đang ngày một lớn dần, khiến những bãi đẻ bình yên trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Liệu chúng ta đang bảo tồn hay đang vô tình “xâm lấn” quá sâu vào không gian riêng tư của chúng?
1. Côn Đảo – “Cái nôi” của loài rùa biển Việt Nam
Côn Đảo không chỉ là đảo xa, đó là ‘nhà’, là nơi bắt đầu của những hành trình xanh bất tận. Trước khi cùng Vitasea trăn trở về những tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo, hãy dành một phút để ngưỡng mộ sự kỳ diệu của mẹ thiên nhiên tại đây. Bạn có biết, cứ đến hẹn lại lên từ tháng 5 đến tháng 10, những mẹ rùa Vích lại cần mẫn hành hương về Hòn Bảy Cạnh, Hòn Tài, Hòn Cau… để thực hiện thiên chức thiêng liêng. Mỗi quả trứng rùa vùi dưới cát mịn là một lời hứa về sức sống lành của đại dương. Rùa biển chính là những vị sứ giả mang thông điệp xanh, nhắc nhở chúng ta rằng: Thiên nhiên chỉ thực sự rực rỡ khi được yêu thương và bảo vệ đúng cách.
2. Thực trạng: Tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo hiện nay
Sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành du lịch và các hoạt động kinh tế tại địa phương, dù mang lại sự phồn vinh cho huyện đảo, nhưng đồng thời cũng đặt lên vai hệ sinh thái một áp lực khổng lồ. Tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo không chỉ dừng lại ở những vi phạm hữu hình có thể xử lý bằng pháp luật, mà nó còn len lỏi qua những biến đổi âm thầm, làm xói mòn môi trường sống tự nhiên mà loài sinh vật này đã gắn bó hàng triệu năm qua.
2.1. Ánh sáng nhân tạo – “Bức tường vô hình” đẩy rùa con vào cửa tử
Trong thế giới tự nhiên, rùa biển là loài nhạy cảm bậc nhất với ánh sáng. Tổ tiên của chúng đã di truyền lại một bản năng định vị kỳ diệu: rùa con sau khi phá vỡ vỏ trứng sẽ hướng về phía có cường độ sáng mạnh nhất – đó chính là sự phản chiếu của ánh trăng và sao trên mặt biển mênh mông. Tuy nhiên, sự xuất hiện của con người đã làm thay đổi hoàn toàn quy luật này.
Khi các tổ hợp nghỉ dưỡng, khách sạn hay các cột đèn đường cao áp mọc lên dọc các bãi biển, chúng tạo ra một nguồn sáng nhân tạo mạnh gấp nhiều lần ánh sáng tự nhiên. Đây là một trong những tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo nguy hiểm nhất. Thay vì tìm về với đại dương, hàng ngàn chú rùa con bị đánh lạc hướng, chúng bò ngược vào đất liền, lạc vào các bãi cỏ, khe đá hoặc thậm chí là lòng đường. Tại đây, rùa con dễ dàng kiệt sức dưới cái nắng gay gắt, chết khát hoặc trở thành mồi ngon cho các loài thiên địch như kiến, chim, và chó hoang. Ánh sáng nhân tạo không chỉ là “kẻ thù” thầm lặng mà còn là một bức tường vô hình ngăn cách rùa biển với sự sinh tồn.
2.2. Ô nhiễm rác thải nhựa – Khi đại dương không còn là nhà
Nếu bạn có dịp đi dọc các bãi đẻ như Hòn Bảy Cạnh hay Hòn Cau sau một đợt gió chướng, bạn sẽ thấy hàng tấn rác thải nhựa trôi dạt vào bờ. Những chai nhựa, mảnh xốp, và đặc biệt là túi nilon đã tạo nên một bài toán nan giải. Tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo qua rác thải nhựa diễn ra ở hai giai đoạn:
-
Đối với rùa mẹ: Việc đào tổ trên một bãi cát đầy mảnh vụn nhựa là một cực hình. Nhiều mẹ rùa sau khi cố gắng đào bới nhưng đụng phải rác thải cứng đã buộc phải bỏ dở tổ, quay lại biển và có thể phải đẻ trứng ngay dưới nước – nơi mà trứng chắc chắn không thể nở.
- Đối với rùa con và rùa trưởng thành: Túi nilon trôi nổi trong nước biển có hình dáng cực kỳ giống loài sứa – món ăn khoái khẩu của rùa biển. Khi nuốt phải nhựa, chúng không thể tiêu hóa, dẫn đến tắc nghẽn đường ruột và cái chết đến từ từ đầy đau đớn. Bên cạnh đó, các “lưới ma” (lưới đánh cá bị bỏ lại) cũng là cái bẫy chết người khiến rùa bị mắc kẹt, không thể lên mặt nước để thở và dẫn đến ngạt khí.
2.3. Tiếng ồn và sự hiếu kỳ – Khi sự yêu thương trở thành áp lực
Du lịch xem rùa đẻ trứng tại Côn Đảo là một trải nghiệm nhân văn, giúp con người thêm yêu thiên nhiên. Tuy nhiên, ranh giới giữa sự quan sát và sự quấy rối rất mong manh. Một trong những tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo trực tiếp nhất chính là sự hiện diện quá gần của du khách.
Khi rùa mẹ lên bờ, chúng cực kỳ nhạy cảm với âm thanh và chuyển động. Chỉ cần một tiếng nói cười lớn, một bước chân nặng nề, hay tồi tệ nhất là ánh đèn flash từ điện thoại, rùa mẹ sẽ rơi vào trạng thái hoảng loạn. Cơ chế sinh học của rùa mẹ khi ấy sẽ ưu tiên sự an toàn của bản thân, chúng có thể ngừng đẻ ngay lập tức để trốn chạy về biển. Việc con người cố tình chạm vào rùa, cưỡi lên lưng rùa để chụp ảnh hay vây quanh rùa mẹ quá đông không chỉ là hành vi thiếu văn minh mà còn là “nhát dao” cắt đứt nỗ lực duy trì nòi giống của loài sinh vật này. Sự hiếu kỳ không kiểm soát đã biến hành trình sinh sản thiêng liêng thành một nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với các cá thể rùa
3. Hệ quả khi con người can thiệp quá sâu
Nếu chúng ta không điều chỉnh cách ứng xử, tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo sẽ dẫn đến những hệ lụy không thể đảo ngược:
- Suy giảm số lượng cá thể: Tỉ lệ rùa con sống sót ngoài tự nhiên vốn đã thấp ($1/1000$), nay còn thấp hơn vì môi trường ô nhiễm.
- Mất cân bằng giới tính: Nhiệt độ bãi cát tăng cao (do biến đổi khí hậu có phần tác động từ con người) khiến tỉ lệ rùa cái sinh ra nhiều hơn rùa đực, đe dọa khả năng duy trì nòi giống.
- Thay đổi tập tính tự nhiên: Rùa biển có thể rời bỏ các bãi đẻ truyền thống để tìm nơi khác an toàn hơn, nhưng liệu còn nơi nào thực sự an toàn?
4. Giải pháp cho một “Hải trình xanh” bền vững
Để giảm thiểu tiêu cực từ tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo, cần sự chung tay từ nhiều phía:
-
Về phía chính quyền: Thắt chặt quy định về ánh sáng và tiếng ồn tại các khu vực nhạy cảm. Hạn chế số lượng khách tham quan bãi đẻ mỗi đêm.
-
Về phía doanh nghiệp: Áp dụng mô hình du lịch bền vững, nói không với nhựa dùng một lần.
-
Về phía cộng đồng: Nâng cao nhận thức, tham gia các chiến dịch dọn dẹp bãi biển và bảo vệ môi trường.
5. Vitasea và sứ mệnh đồng hành cùng đại dương
Tại Vitasea, chúng tôi tin rằng mỗi hành động nhỏ hôm nay sẽ tạo nên làn sóng xanh cho tương lai. Thông điệp “Sức sống lành, Hải trình xanh” không chỉ là lời hứa về chất lượng sản phẩm nước yến thiên nhiên, mà còn là cam kết trong việc bảo vệ các giá trị bền vững của môi trường.
Việc nhận thức rõ tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo chính là bước đầu tiên để chúng ta sửa chữa những sai lầm và trả lại sự bình yên cho loài sứ giả của đại dương này.
Kết luận: Đừng để rùa biển chỉ còn trong ký ức
Rùa biển đã tồn tại hàng triệu năm, vượt qua bao sóng gió của đại dương để duy trì sự sống. Đừng để tác động của con người đến rùa biển Côn Đảo trở thành dấu chấm hết cho hành trình kỳ diệu ấy. Hãy để Côn Đảo mãi là nơi “đất lành rùa đậu”, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện trong sự tôn trọng và yêu thương.
NƯỚC YẾN VITASEA – SỨC SỐNG LÀNH, HẢI TRÌNH XANH
CONTACT US
▰ Hotline: 0823 550 828
▰ Website: https://vitasea.me
▰ TikTok: nuocyenvitasea
▰ YouTube: NuocyenVitaSea
▰ Email: vgt.vitasea@gmail.com
▰ Địa chỉ: 70 Lê Lợi, P. Hạnh Thông, TP. HCM
